భోగ ఆరతి — భజ భకత-వత్సల శ్రీ-గౌరహరి
రచయిత: శ్రీల భక్తివినోద ఠాకూర్ — గీతావళి, ఆరతి కీర్తన, గీతం 4
ఇస్కాన్ ఆలయాలలో మధ్యాహ్న భోగ సమర్పణ సమయంలో ప్రతిదినం గానం చేస్తారు
‘భోగ ఆరతి’ (భజ భకత-వత్సల) — శ్రీల భక్తివినోద ఠాకూర్ రచించిన భోగ-సమర్పణ సమయంలో గానం చేయబడే ఆరతి కీర్తనం (గీతావళి, ఆరతి కీర్తన: గీతం 4). ఇందులో శ్రీమతి రాధారాణి స్వయంగా శ్రీ కృష్ణుడు, బలరాముడు మరియు సఖుల కోసం తయారు చేసిన అనేక రకాల తీపి-పుల్లని వంటకాల వివరణ ఉంది; ఆ ప్రసాదావశేషాన్ని రాధాదిగోపికలు పరమ ప్రేమతో స్వీకరిస్తారు.
కృష్ణకృపామూర్తి శ్రీ శ్రీమద్ ఎ. సి. భక్తివేదాంత స్వామి శ్రీల ప్రభుపాదుల పాద పద్మాలకు హృదయపూర్వక కృతజ్ఞతలు — వారి అహైతుక కృప వల్లనే ఈ దివ్య కీర్తన ప్రపంచంలోని సాధకులకు చేరింది.
సూచన: రికార్డింగ్ ప్లే చేస్తూ పఠించండి — భోగ-సమర్పణ సమయంలో, వంట పని, పూజ లేదా ధ్యాన సమయంలో అభ్యాసానికి అనువైనది.
శ్లోకాలు (తెలుగు లిప్యంతరీకరణ)
(1)
భజ భకత-వత్సల శ్రీ-గౌరహరి శ్రీ-గౌరహరి సోహి గోష్ఠ-బిహారి నంద-యశోమతి-చిత్త-హారీ (భజ గోవింద గోవింద గోపాల)
(2)
బేలా హో'లో దామోదర ఆఇస ఎఖనో భోగ-మందిరే బోసి' కొరహో భోజన
(3)
నందేర నిదేశే బైసే గిరి-బర-ధారీ బలదేవ-సహ సఖా బైసే సారి సారి
(4)
శుక్తా-శాకాది భాజి నాలితా కుష్మాండ దాలి దాల్‌నా దుగ్ధ-తుంబి దధి మోచా-ఖండ
(5)
ముద్గ-బోరా మాష-బోరా రోటికా ఘృతాన్న శష్కులీ పిష్ఠక ఖీర పులి పాయసాన్న
(6)
కర్పూర అమృత-కేళి రంభా ఖీర-సార అమృత రసాల, అమ్ల ద్వాదశ ప్రకార
(7)
లుచి చిని సర్పురీ లడ్డు రసాబలి భోజన కొరేన కృష్ణ హో'యే కుతూహలీ
(8)
రాధికార పక్క అన్న వివిధ బ్యంజన పరమ ఆనందే కృష్ణ కొరేన భోజన
(9)
చలే-బలే లడ్డు ఖాయ్ శ్రీ-మధుమంగళ బగల బాజాయ్ ఆర దేయ హరి-బోలో
(10)
రాధికాది గణే హేరి' నయనేర కోణే తృప్త హో'యే ఖాయ్ కృష్ణ యశోద-భవనే
(11)
భోజనాంతే పియే కృష్ణ సుబాసిత బారీ సబే ముఖ ప్రఖాలోయ్ హో'యే సారి సారి
(12)
హస్త-ముఖ ప్రఖాలియా జాత సఖా-గణే ఆనందే బిశ్రామ కొరే బలదేవ-సనే
(13)
జంబుల రసాల ఆనే తాంబూల-మసాలా తాహా ఖేయే కృష్ణ-చంద్ర సుఖే నిద్ర గేలా
(14)
బిషాలాఖ శిఖి-పుచ్చ-చామర ఢులాయ అపూర్బ శయ్యాయ కృష్ణ సుఖే నిద్ర యాయ
(15)
యశోమతి-ఆజ్ఞా పే'యే ధనిష్ఠా-ఆనితో శ్రీ-కృష్ణ-ప్రసాద రాధా భుంజే హో'యే ప్రీతో
(16)
లలితాది సఖీ-గణ అవశేష పాయ మనే మనే సుఖే రాధా-కృష్ణ-గుణ గాయ
(17)
హరి-లీలా ఏక-మాత్ర యాహార ప్రమోద భోగారతి గాయ ఠాకుర భక్తివినోద
తెలుగు అనువాదం
1) తన భక్తుల పట్ల ఎల్లప్పుడూ ప్రేమగా ఉండే శ్రీ గౌరహరిని పూజించండి. వ్రజంలోని గోశాలల్లో విహరించి, నంద-యశోదల హృదయాలను దోచుకున్న పరమేశ్వరుడైన శ్రీ కృష్ణుడే ఆయన.
2) తల్లి యశోద కృష్ణుడిని పిలుస్తోంది: ‘ఓ ప్రియమైన దామోదర, చాలా ఆలస్యమైంది. దయచేసి ఇప్పుడే వచ్చి భోజనశాలలో కూర్చొని భోజనం చేయి.’
3) నంద మహారాజు ఆజ్ఞ మేరకు, గోవర్ధన పర్వత ధారి కృష్ణుడు కూర్చుంటాడు, ఆ తర్వాత అన్న బలదేవునితో కలిసి గోపబాలురందరూ భోజనం చేయడానికి వరుసలలో కూర్చుంటారు.
4) వారికి శుక్త మరియు రకరకాల ఆకుకూరల విందు; మంచి వేపుళ్ళు; జనపనార ఆకు సలాడ్; గుమ్మడికాయ, పండ్ల బుట్టలు, పప్పులు మరియు చిక్కబరచిన పాలతో చేసిన చిన్న చతురస్రాకారపు కేకులు; చిక్కటి పెరుగు; పాలలో ఉడికించిన గుమ్మడికాయ; మరియు అరటి పువ్వు కూర వడ్డిస్తారు.
5) తరువాత వేయించిన పెసరపప్పు, మినపపప్పు పట్టీలు; చపాతీలు; నెయ్యితో అన్నం; పాలు, పంచదార, నువ్వులతో చేసిన మిఠాయిలు; బియ్యపు పిండి కేకులు; చిక్కటి పాలు; పాలలో తేలే కేకులు; మరియు తీపి అన్నం.
6) కర్పూరం కలిపి అమృతంలా రుచిగా ఉండే తీపి అన్నం, అరటిపండ్లు, అమృత-రుచిగల జున్ను, మరియు చింతపండు-నిమ్మ-నారింజ-దానిమ్మలతో చేసిన పన్నెండు రకాల పుల్లని వంటకాలు వడ్డిస్తారు.
7) తెల్ల పిండి-పంచదార పూరీలు; మీగడ నింపిన పూరీలు; లడ్డులు; మరియు తీపి అన్నంలో ఉడికించిన పప్పు పట్టీలు ఉన్నాయి. కృష్ణుడు ఆకాంక్షతో అన్నీ తింటాడు.
8) శ్రీమతి రాధారాణి స్వయంగా వండిన అన్నం, కూరగాయల కూరలు, మిఠాయిలు, పిండివంటలను కృష్ణుడు పరమ ఆనందంతో ఆరగిస్తాడు.
9) కృష్ణుని హాస్యభరిత బ్రాహ్మణ స్నేహితుడు మధుమంగళునికి లడ్డులంటే ప్రాణం; అతను వాటిని ఎలాగైనా సంపాదిస్తాడు. తింటూ ‘హరిబోల్! హరిబోల్!’ అని కేకలు వేస్తూ చంకల కింద చేత్తో కొట్టి హాస్య శబ్దం చేస్తాడు.
10) రాధారాణి మరియు ఆమె సఖులను కంటి కొనలతో చూస్తూ, కృష్ణుడు యశోద ఇంట్లో పరమ తృప్తితో భోజనం చేస్తాడు.
11) భోజనం తర్వాత కృష్ణుడు గులాబీ సువాసన గల నీటిని తాగుతాడు; తర్వాత గోపబాలురందరూ వరుసలలో నిలబడి నోరు కడుక్కుంటారు.
12) చేతులు, ముఖం కడుక్కున్న తర్వాత గోపబాలురు పరమానందంతో బలరామునితో పాటు విశ్రాంతి తీసుకుంటారు.
13) జంబుల, రసాల అనే గోపబాలురు పోకవక్క, సుగంధ ద్రవ్యాలు, కాటేచుతో చేసిన పాత్ర తీసుకువస్తారు. దానిని తిన్న తర్వాత శ్రీ కృష్ణచంద్రుడు సుఖంగా నిద్రపోతాడు.
14) విశాలాక్షుడు నెమలి ఈకల విసనకర్రతో విసరగా, శ్రేష్ఠ శయ్యపై కృష్ణుడు సుఖంగా విశ్రాంతి తీసుకుంటాడు.
15) తల్లి యశోద ఆజ్ఞ మేరకు గోపిక ధనిష్ఠ కృష్ణుని పళ్ళెంలో మిగిలిన ప్రసాదాన్ని శ్రీమతి రాధారాణి కోసం తీసుకువస్తుంది, ఆమె దానిని పరమ ప్రీతితో ఆరగిస్తుంది.
16) తర్వాత లలితాదేవి మరియు ఇతర సఖులు మిగిలిన ప్రసాదాన్ని స్వీకరించి, మనసులో రాధా-కృష్ణుల మహిమలను గొప్ప ఆనందంతో గానం చేస్తారు.
17) శ్రీ హరి లీలలే ఏకైక ఆనందంగా భావించే ఠాకూర భక్తివినోద ఈ భోగ-ఆరతి గీతాన్ని ఆలపిస్తారు.
ప్రభుపాదుల వ్యాఖ్య
ఈ గీతం భగవంతుని భోజన లీలను అత్యంత మాధుర్యంతో వర్ణిస్తూ, భక్తుని హృదయాన్ని వ్రజలీలలోనికి తీసుకువెళుతుంది.
ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యత
భోగ ఆరతి భక్తుని వ్రజలీలలో ప్రవేశింప జేస్తుంది — శ్రీమతి రాధారాణి స్వయం రుచిగా తయారు చేసిన ప్రసాదాన్ని కృష్ణుడు ఎలా ఆరగిస్తాడో ధ్యానించడం ద్వారా రాధా-దాస్యం యొక్క మాధుర్యం మనస్సులో ప్రవేశిస్తుంది.
శాస్త్రీయ మూలం & సంప్రదాయం
శ్రీల భక్తివినోద ఠాకూర్ తన ‘గీతావళి’ గ్రంథంలోని ఆరతి కీర్తన విభాగం (గీతం 4)లో రచించారు. ఈ గీతం గౌడీయ వైష్ణవ సంప్రదాయంలో భోగ-సమర్పణ సమయంలో గానం చేయబడే ప్రమాణిక ఆరతి.
ఎప్పుడు గానం చేయాలి
ఇస్కాన్ ఆలయాలలో మధ్యాహ్న రాజ-భోగ సమర్పణ సమయంలో; ఇంట్లో గృహ-ఆరాధనలో భోగ సమర్పణ సమయంలో; లేదా ఏదైనా ప్రసాద-సేవా కార్యక్రమంలో.
ఆచార్యుల వ్యాఖ్య
శ్రీల ప్రభుపాదులు చెప్పారు — కేవలం ఈ గీతాన్ని శ్రవణ-కీర్తనం చేయడం ద్వారానే రాధారాణి స్వయంగా తయారు చేసిన ప్రసాదాన్ని ఆరగిస్తున్న కృష్ణుని దర్శనం హృదయంలో ప్రత్యక్షమవుతుంది, ఇదే గౌడీయ-రసిక భక్తికి ద్వారం.
ఆధ్యాత్మిక ఫలితాలు
ప్రసాద-సేవలో రుచి అభివృద్ధి, వ్రజలీలలో మనస్సు లయం, రాధా-కృష్ణ సేవా-భావం యొక్క పెంపొందింపు, మరియు తినే ప్రతి మెతుకును భగవత్-ప్రసాదంగా చూడగలిగే చైతన్యం.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
భోగ ఆరతి ఎప్పుడు గానం చేస్తారు?
ప్రధానంగా ఇస్కాన్ ఆలయాలలో మధ్యాహ్న భోగ సమర్పణ సమయంలో; ఇంట్లో కూడా భోగ సమర్పించేటప్పుడు గానం చేయవచ్చు.
ఇది ఎవరు రచించారు?
శ్రీల భక్తివినోద ఠాకూర్ — తన గ్రంథం ‘గీతావళి’ (ఆరతి కీర్తన, గీతం 4)లో.
ఇంట్లో రోజూ గానం చేయవచ్చా?
అవును — ప్రతిరోజూ ఇంట్లో భోగ సమర్పించేటప్పుడు రికార్డింగ్తో పాటు పఠించడం వలన గృహమే వ్రజ-నికుంజంగా మారుతుంది.
