ପରମ ଏକାଦଶୀ ୨୦୨୬ କେବେ?

ପରମ ଏକାଦଶୀ ୨୦୨୬ ଗୁରୁବାର, ୧୧ ଜୁନ ୨୦୨୬ ରେ। ପାରଣ (ବ୍ରତ ଖୋଲିବା) ସମୟ ଦ୍ୱାଦଶୀ ପ୍ରାତଃ ପ୍ରାୟ ୫:୪୧ ଠାରୁ ୧୦:୦୪ ମଧ୍ୟ। ପରମ ଏକାଦଶୀ କେବଳ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ (ଅଧିକ) ମାସରେ ଆସେ, ସେଥ ଏହା ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଆସେ ନାହିଁ।

ପରମ ଏକାଦଶୀକୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକାଦଶୀ ଭାବେ କାହିଁକି ଗଣ୍ୟ କରାଯାଏ?

ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମହାରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଏହି ଦିନ 'ପରମ' — ଅର୍ଥ ସର୍ବୋଚ୍ଚ — ନାମ ଦେଇଛନ୍ତି। ଯଦ୍ ହେତୁ ଏହା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଅଧିକ ମାସରେ ଆସେ, ଏହି ବ୍ରତ ଫଳ ବର୍ଷର ସମସ୍ତ ଏକାଦଶୀ ସମ୍ମିଳିତ ଫଳ ସହ ସମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ପରମ ଏକାଦଶୀରେ ଜଳ ପିଇ ପାରିବି କି?

ହଁ। ନିର୍ଜଳ ଏକାଦଶୀ ଭଳି ନୁହେଁ, ପରମ ଏକାଦଶୀରେ ଜଳ ରହିତ ଉପବାସ ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ଯେ ଭକ୍ତ ଗଣ ପୂର୍ଣ ଉପବାସ କରି ପାରୁ ନ ଥାନ୍ତି ସେମାନେ ଏକାଦଶୀ ଅନୁକୂଳ ଆହାର — ଫଳ, କ୍ଷୀର, ଆଳୁ, ସିଂଘାଡ଼ା/ରାଜଗିଡ଼ା — ଖାଇ ପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ନ, ଡାଲି ଓ ଶିମ୍ବ ସର୍ବଥା ବର୍ଜ୍ଜ।

ପରମ ଏକାଦଶୀ ସଙ୍ଗ ଜଡ଼ିତ ପଞ୍ଚରାତ୍ରିକ ବ୍ରତ କ'ଣ?

ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ ପରମ ଏକାଦଶୀ କଥାରେ ଋଷି କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସୁମେଧଙ୍କୁ ଏକାଦଶୀ ଠାରୁ ପୌର୍ଣ୍ଣମୀ ଯାଏ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ଅତିରିକ୍ତ ଉପବାସ — ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ପୂଜା ସହ — ଆଚରଣ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ଏହି ବିସ୍ତୃତ ବ୍ରତ ପଞ୍ଚରାତ୍ରିକ ବ୍ରତ ନାମ ଜଣା ଓ ଏହା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ପରମ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ପ୍ରଥମ ବ୍ୟକ୍ତି ଶିଖ?

ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏହି ବ୍ରତ ମହାରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଘାଟନ କଲେ, ଯାହା କାଂପିଲ୍ୟ ନଗରରେ ଋଷି କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପବିତ୍ରାଙ୍କ ମଧ୍ୟ ସଂଭାଷଣ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଓ ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣରେ ସଂକଳିତ।

🪷 ପରମ ଏକାଦଶୀ 2026 — ବ୍ରତ କଥା (Odia)

ବ୍ରତ କଥା — ପରମ ଏକାଦଶୀ

:

ମହାରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭ ଅଧିକ ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଭଗବାନ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ଯେ ଏହି ଦିନ 'ପରମ ଏକାଦଶୀ' ନାମରେ ଖ୍ୟାତ। 'ପରମ' ଅର୍ଥ ସର୍ବୋଚ୍ଚ — ଭଗବାନ ଘୋଷଣା କଲେ ଯେ ଏହି ଏକାଦଶୀ ସାଂସାରିକ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ସହ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ ଚକ୍ରରୁ ମୁକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଦିଏ। ଆଚରଣ ବିଧି ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ପଦ୍ମିନୀ ଏକାଦଶୀ ପରି — ଅବିଭକ୍ତ ପ୍ରେମ ଓ ଭକ୍ତିସହ ଭଗବାନ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଏହି ଦିନର ମହିମା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବାକୁ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ପବିତ୍ର ନଗର କାଂପିଲ୍ୟରେ ଜଣେ ମହର୍ଷିଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିବା ଏକ ସୁନ୍ଦର ଇତିହାସ ବର୍ଣ୍ଣନ କଲେ। କାଂପିଲ୍ୟରେ ସୁମେଧ ନାମକ ଜଣେ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପତିବ୍ରତା ଓ ଭକ୍ତିମତୀ ପତ୍ନୀ ପବିତ୍ରା ସହ ବାସ କରୁଥିଲେ। ପୂର୍ବ କର୍ମ କାରଣରୁ ସୁମେଧ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଃସ୍ୱ ଥିଲେ। ଦ୍ୱାରେ ଦ୍ୱାରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅତି ସ୍ୱଳ୍ପ ମିଳୁଥିଲା। ପବିତ୍ରା, ନିଜେ ଭୋକ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କ ଦୀନ ଗୃହକୁ ଆସୁଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅତିଥିଙ୍କୁ ନିଜ ଅଂଶ ଖାଦ୍ୟ ପରିବେଷଣ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ କମଳ ସଦୃଶ ମୁଖ କଦାପି ମ୍ଳାନ ହୋଇ ନଥିଲା ଏବଂ ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରେମ କଦାପି ଡୋଲ ଖାଇ ନଥିଲା।

ଏକ ଦିନ ନିଜ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରତି ଦୁଃଖ କରି ସୁମେଧ ଗୃହ ଛାଡ଼ି ବିଦେଶ ଯାଇ ଧନ ସନ୍ଧାନ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ପବିତ୍ରା ହାତ ଯୋଡ଼ି, ଆଖିରେ ଲୁହ ଆଣି, ତାଙ୍କୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଅଟକାଇଲେ। ତତ୍ତ୍ୱ ଉପଦେଶ ଦେଲେ ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଧନ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମ ଦାନର ଫଳ ଏବଂ ଯିଏ ପୂର୍ବ ଜୀବନରେ ଦାନ ଦେଇ ନଥିଲେ ସେ ବିଦେଶ ଭ୍ରମଣ କରି ଧନ ପାଇ ନ ପାରନ୍ତି। 'ଆପଣ ବିନା ମୁଁ ଗୋଟେ ମୁହୂର୍ତ ବଞ୍ଚି ପାରିବି ନାହିଁ। ଯାହା ଭାଗ୍ୟରେ ଅଛି ତାହା ଏଠାରେ ଆସିବ। ଦୟାକରି ମୋ ସାଥୀ ରୁହନ୍ତୁ ଓ ଭଗବାନ ଯାହା ପଠାଆନ୍ତି ତାହାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହୁ' ବୋଲି ସେ ବିନୟ କଲେ।

ପତ୍ନୀର ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ସୁମେଧ ଗୃହରେ ହିଁ ରହିଲେ। ଶୀଘ୍ର ହିଁ ମହର୍ଷି କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ ମୁନି ସେମାନଙ୍କ କୁଟୀରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସୁମେଧ ଓ ପବିତ୍ରା ତାଙ୍କ ଚରଣ ଧୋଇ, ଆସନ ଦେଇ, ଯଥାଶକ୍ତି ଆହାର ଦେଲେ। ପବିତ୍ରା ତାଙ୍କୁ ହୃଦୟରୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ଯେ ଯିଏ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମ ଦାନ ସୌଭାଗ୍ୟ ବିନା ଜନ୍ମ ନେଇଛି ସେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପାରିବ କି? ମହର୍ଷି କ୍ଷଣ ମାତ୍ର ବିଚାର କରି ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୋପନ ରହସ୍ୟ ଉଦ୍ଘାଟନ କଲେ — ଭଗବାନ ହରିଙ୍କୁ ଏକ ଉପବାସ ଦିନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ କରେ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଜନ୍ୟ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ। ଏହି ଦିନ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭ ଅଧିକ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷରେ ଆସେ ଏବଂ ପରମ ଏକାଦଶୀ — ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦିନ — ନାମରେ ଅଭିହିତ ହୁଏ।

କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ ମୁନି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ ଯେ ଏହି ଏକାଦଶୀ ଧନ, ଖାଦ୍ୟ ଶସ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତରେ ମୋକ୍ଷ ଦିଏ। ପରମ ଏକାଦଶୀ ରାତ୍ରି ଜାଗରଣରେ ଅତିବାହିତ କରିବା ଉଚିତ — ଭଗବାନଙ୍କ ଗୁଣ ବର୍ଣ୍ଣନ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରି। ଏହି ବ୍ରତ ଥରେ କୁବେର ପ୍ରତିପାଳନ କରିଥିଲେ ଯାଙ୍କୁ ଭଗବାନ ଶିବ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଧନ ଭଣ୍ଡାରୀ କଲେ; ଓ ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିପାଳନ କଲେ ଯାଙ୍କୁ ଏହି ବ୍ରତ ଆଚରଣ ପରେ ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁତ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ଫେରି ମିଳିଲା। ଋଷି ଇଥ୍ ପବିତ୍ରା ଓ ସୁମେଧଙ୍କୁ ନ କେବଳ ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ବରଂ ସହ ପଞ୍ଚ ଦିନ ପଞ୍ଚରାତ୍ରିକ ବ୍ରତ — ଏକାଦଶୀ ଠାରୁ ପୌର୍ଣ୍ଣମୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ — ସ୍ନାନ, ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜାସହ ପ୍ରତିପାଳନ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।

ଋଷିଙ୍କ ଉପଦେଶ ବିଶ୍ୱସ୍ତଭାବେ ଅନୁସରଣ କରି ସୁମେଧ ଓ ପବିତ୍ରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତିସହ ପରମ ଏକାଦଶୀ ଓ ପଞ୍ଚରାତ୍ରିକ ବ୍ରତ ଆଚରଣ କଲେ। ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ଆଦେଶରେ ରାଜ ପ୍ରାସାଦରୁ ଜଣେ ସୁଜ୍ଞ ରାଜକୁମାର ଆସିଲେ। ସେ ସୁନ୍ଦର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଆସବାବ ଯୁକ୍ତ ଗୃହ ଦଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଜୀବିକା ପାଇଁ ଏକ ଗ୍ରାମ ଦାନ ଦେଲେ, ସେମାନଙ୍କ ତପସ୍ୟା ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଓ ରାଜ ପ୍ରାସାଦକୁ ଫେରି ଗଲେ। ସୁମେଧ ଓ ପବିତ୍ରା ଅବଶିଷ୍ଟ ଜୀବନ ସର୍ବ ସୁବିଧା ଉପଭୋଗ କଲେ ଓ ଦେହ ତ୍ୟାଗ ପରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ନିଷ୍କର୍ଷ ଦେଲେ ଯେ ପରମ ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ପୁଷ୍କର ଓ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ, ଗୋ ଦାନ ଓ ଗୟାରେ ପିତୃ ତର୍ପଣ ସହ ସମ ଫଳ ଦିଏ। ସମସ୍ତ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଅଧିକ ମାସ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେ ମାସର ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ଓ ପଦ୍ମିନୀ ଏକାଦଶୀ ପଞ୍ଚରାତ୍ରିକ ବ୍ରତ ସହ ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି। 'ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର,' ଭଗବାନ କହଲେ, 'ଏହି ଦୁର୍ଲ୍ଲଭ ମାନବ ଜନ୍ମ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପୁଣ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ଓ ଅନ୍ତତଃ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ ପାଇଁ। ଅତଏବ ସର୍ବ ଉପାୟରେ ଏହି ଶୁଭ ପରମ ଏକାଦଶୀ ପ୍ରତିପାଳନ କର।' ପାଣ୍ଡବ ଗଣ କୃଷ୍ଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ଏହି ବ୍ରତ ଆଚରଣ କଲେ ଓ ଅନ୍ତରେ ଭଗବଦ ଧାମ ଫେରି ଗଲେ।

ମହତ୍ତ୍ୱ

ପରମ ଏକାଦଶୀ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ (ଅଧିକ) ମାସର, ଯାହା ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗ। ଏହି ମାସ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଆସେ ନାହିଁ — ଏହା ପ୍ରାୟ ପ୍ରତି ୩୨-୩୩ ମାସରେ ଥରେ ଆସେ। ଏହି ମାସରେ କରାଯାଉଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେୟସ୍କର ବୋଲି ଗଣ୍ୟ ହୁଏ, ଓ ଏହି ମାସ ଏକାଦଶୀ — ପରମ ଏକାଦଶୀ — ସେ ସବୁ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ। ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ମାସ ଏକାଦଶୀ — ପରମ ଓ ପଦ୍ମିନୀ — ପଞ୍ଚରାତ୍ରିକ ବ୍ରତ ସହ ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ କରି ଭକ୍ତଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଆଡ଼କୁ ନେଇ ଯାଆନ୍ତି ବୋଲି ଭଗବାନ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି।

ତିଥି: ପୁରୁଷୋତ୍ତମ (ଅଧିକ) ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ — କେବଳ ଅଧିବର୍ଷ ମାସ ବର୍ଷରେ ଆସେ

ବ୍ରତ ଫଳ

✦ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ଆର୍ଥିକ ଅସୁବିଧା ବିନାଶ
✦ସଂଚିତ ସମସ୍ତ ପାପ ଠାରୁ ମୁକ୍ତି
✦ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବିଶେଷ କୃପା ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ
✦ପୁଷ୍କର-ଗଙ୍ଗା ସ୍ନାନ, ଗୋ ଦାନ ଓ ଗୟା ତର୍ପଣ ସଦୃଶ ପୁଣ୍ୟ
✦ଅନ୍ତତଃ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତି

Damodarastakam

The supreme Vaishnava prayer to the Supreme Lord; especially potent on Ekadashi.

Sri Siksastakam

The eight prayers of Sri Caitanya Mahaprabhu — the essence of the holy name.

Yasomati-nandana

Glorifies the names and pastimes of Krishna — perfect for Ekadashi kirtan.

Tulsi Aarti

Srimati Tulasi-devi is most dear to Lord Hari and inseparable from Ekadashi observance.

ସାଧାରଣ ପ୍ରଶ୍ନ — ପରମ ଏକାଦଶୀ

Gratitude to His Divine Grace A.C. Bhaktivedanta Swami Srila Prabhupada

We offer our humble obeisances at the lotus feet of our founder-acharya, His Divine Grace A.C. Bhaktivedanta Swami Srila Prabhupada, without whose causeless mercy the priceless prayers, bhajans and sacred literature of the Gaudiya Vaishnava tradition would have remained inaccessible to most of the world. By his herculean preaching efforts, his unparalleled translations and his founding of the International Society for Krishna Consciousness (ISKCON), the holy names, pastimes and instructions of Sri Sri Radha-Krishna and Sri Chaitanya Mahaprabhu are today chanted in every town and village.

nama om vishnu-padaya krishna-preshthaya bhu-tale
srimate bhaktivedanta-svamin iti namine
namas te sarasvate deve gaura-vani-pracharine
nirvishesha-shunyavadi-pashchatya-desha-tarine

All glories to Srila Prabhupada. All glories to the Vaishnava acharyas in the disciplic succession.